Het goede nieuws: zelfvertrouwen is geen vaste eigenschap. Het is iets wat je kunt opbouwen. In dit artikel lees je waar onzekerheid vandaan komt, wat je zelf kunt doen en hoe coaching je kan helpen om steviger in je schoenen te staan.
Wat is zelfvertrouwen en hoe herken je een gebrek eraan?
Zelfvertrouwen is het vertrouwen dat je kunt omgaan met wat er op je pad komt, en dat je de moeite waard bent zoals je bent. Het gaat niet om nooit twijfelen. Ook mensen met veel zelfvertrouwen zijn weleens onzeker. Het verschil is dat de twijfel hen niet tegenhoudt.
Signalen van weinig zelfvertrouwen:
- Je vergelijkt jezelf vaak met anderen en komt er dan slecht vanaf.
- Je vindt het moeilijk om complimenten aan te nemen.
- Je stelt beslissingen uit, uit angst de verkeerde keuze te maken.
- Je past je aan en zegt niet wat je echt vindt of wilt.
- Je hebt een kritische stem in je hoofd die zegt dat het niet goed genoeg is.
- Je vermijdt nieuwe uitdagingen, uit angst om te falen.
Waar komt weinig zelfvertrouwen vandaan?
Wat je vroeger hebt geleerd
Kreeg je als kind vooral aandacht voor prestaties, of werd je vaak vergeleken met anderen? Dan kan je hebben geleerd dat je waarde afhangt van wat je doet, niet van wie je bent.
Ervaringen die zijn blijven hangen
Pesten, een afwijzing, een kritische leidinggevende of een relatie waarin je jezelf kleiner maakte: zulke ervaringen kunnen je beeld van jezelf lang kleuren.
De innerlijke criticus
Die stem die altijd iets aan te merken heeft, is vaak een deel van jezelf dat je wil beschermen tegen afwijzing of falen. Door jezelf eerst te bekritiseren, hoopt het voor te zijn wat anderen zouden kunnen zeggen. In het delenwerk, bijvoorbeeld in IFS, maar ook vanuit Transactionele Analyse en Zijnsoriëntatie, leer je die stem te begrijpen in plaats van ertegen te vechten.
Zo vergroot je je zelfvertrouwen
1. Merk je innerlijke criticus op
Schrijf een paar dagen op wat de kritische stem in je hoofd zegt. Alleen al het opmerken schept afstand. Je bent niet die stem, je hoort hem.
2. Zet kleine stappen buiten je comfortzone
Zelfvertrouwen groeit door te doen, niet door te denken. Kies elke week één klein ding dat je spannend vindt: iets zeggen in een overleg, een grens aangeven, iets nieuws proberen.
3. Verzamel bewijs
Houd een lijstje bij van dingen die gelukt zijn, complimenten die je hebt gekregen en momenten waarop je trots op jezelf was. Je brein onthoudt negatieve ervaringen makkelijker dan positieve, dus help het een handje.
4. Leef vanuit je waarden
Zelfvertrouwen groeit als je keuzes maakt die passen bij wat jij belangrijk vindt, in plaats van bij wat anderen van je verwachten. Dat is een kernprincipe van ACT.
5. Let op je houding
Je lijf en je gevoel beïnvloeden elkaar. Merk op hoe je staat, zit en ademt wanneer je je onzeker voelt, en wat er verandert als je rechtop gaat staan en rustig uitademt.
Hoe helpt coaching bij zelfvertrouwen?
Tips helpen, maar voor veel mensen zit de onzekerheid dieper dan een paar oefeningen kunnen bereiken. Coaching helpt je:
- ontdekken waar je onzekerheid vandaan komt en welke patronen je vasthouden;
- anders om te gaan met je innerlijke criticus;
- in een veilige omgeving te oefenen met nieuw gedrag, zoals jezelf uitspreken of een grens aangeven;
- te voelen, en niet alleen te weten, dat je goed genoeg bent.
Wanneer is coaching zinvol?
- Als je onzekerheid je al langer tegenhoudt in je werk, relatie of persoonlijke keuzes.
- Als je steeds dezelfde patronen tegenkomt, zoals jezelf aanpassen of uitstellen.
- Als je een belangrijke stap wilt zetten, maar je twijfel te groot is.
Gaat je onzekerheid samen met aanhoudende somberheid of angst die je dagelijks leven sterk beïnvloedt? Bespreek dat dan eerst met je huisarts.
